افزایش ۱۶۲ درصدی موارد سرطان در لبنان؛ جنگ و بحران اقتصادی درمان را مختل کرده است
لبنان با افزایش شدید موارد سرطان و اختلال فزاینده در روند درمان بیماران روبهروست؛ بحرانی که به گفته منابع پزشکی، از ترکیب نرخ بالای مصرف دخانیات، فروپاشی اقتصادی، کمبود دارو و پیامدهای حملات اسرائیل شکل گرفته است.
بر اساس مطالعهای که اکتبر ۲۰۲۵ در مجله «لنست» منتشر شد، شمار موارد سرطان در لبنان بین سالهای ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۳ میلادی ۱۶۲ درصد افزایش یافته و مرگومیر مرتبط با این بیماری نیز ۸۰ درصد بیشتر شده است. این مطالعه لبنان را، با جمعیتی حدود شش میلیون نفر، در میان کشورهایی با یکی از سریعترین روندهای افزایش موارد جدید سرطان و مرگومیر ناشی از آن در این دوره قرار میدهد.
دادههای رصدخانه جهانی سرطان وابسته به آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان نشان میدهد لبنان در سال ۲۰۲۲، ۱۳ هزار و ۳۴ مورد جدید سرطان و هفت هزار و ۳۰۷ مرگ مرتبط با این بیماری ثبت کرده است. همچنین ۳۳ هزار و ۵۷۶ نفر در پنج سال پیش از آن با تشخیص سرطان زندگی میکردند. سرطانهای پستان، ریه، پروستات، روده بزرگ و راستروده و مثانه، شایعترین انواع سرطان در این کشور گزارش شدهاند.
از زمان آغاز بحران اقتصادی لبنان در سال ۲۰۱۹، توان مالی بسیاری از خانوادهها برای پرداخت هزینههای مراقبت پزشکی و دارو کاهش یافته است. همزمان، کمبود منابع، افزایش قیمت داروهای تخصصی و مهاجرت پزشکان و پرستاران، ظرفیت نظام درمانی را محدود کرده است.
حملات اسرائیل به جنوب لبنان و حومه بیروت نیز فشار مضاعفی بر بیماران وارد کرده است. شماری از بیماران ناچار به ترک خانههای خود شدهاند و بهدلیل آوارگی، بستهشدن مسیرها یا توقف فعالیت مراکز درمانی، جلسات شیمیدرمانی و نوبتهای پیگیری را از دست دادهاند. دستکم یک بخش ویژه درمان سرطان نیز در حملات آسیب دیده است.
دکتر رکان ناصرالدین، وزیر بهداشت عمومی لبنان، در کنفرانس «اسکو ۲۰۲۶» با عنوان «بهترین پژوهشهای سرطان در سال ۲۰۲۶» گفت ۱۵ درصد از بیمارستانهایی که خدمات درمان سرطان ارائه میکردند، از فعالیت خارج شدهاند. به گفته او، ۲۵ درصد از داروخانههای مشارکتکننده در برنامه «امان» نیز، بهویژه در بخش تأمین شیمیدرمانی و درمانهای ضروری، فعالیت خود را متوقف کردهاند.
ناصرالدین افزود بیش از هزار و ۲۸۳ بیمار سرطانی که در حال درمان بودند، مجبور به ترک محل زندگی خود شدهاند و با نگرانی از قطع درمانهای حیاتی روبهرو هستند. درمان سرطان به جلسات منظم شیمیدرمانی یا پرتودرمانی، آزمایشها و ارزیابی مستمر پاسخ بدن به درمان نیاز دارد و هرگونه وقفه میتواند اثربخشی برنامه درمانی را کاهش دهد یا پزشکان را به بازنگری در آن وادار کند.
بحران برق نیز بر این وضعیت افزوده است. وابستگی گسترده خانوارها و مراکز بهداشتی به ژنراتورهای دیزلی، آلودگی هوا را افزایش داده و نگرانیهایی درباره پیامدهای تماس طولانیمدت با آلایندهها، بهویژه در مناطق پرتراکم، ایجاد کرده است.
علی مقداد، پژوهشگر لبنانی و از مشارکتکنندگان در مطالعه لنست، دخانیات را یکی از عوامل اصلی افزایش موارد سرطان دانسته است. بر اساس دادههای سازمان جهانی بهداشت، حدود یکسوم مردم لبنان سیگار میکشند. وزارت بهداشت لبنان با همکاری شرکت آسترازنکا، همزمان با روز جهانی سرطان ریه، کارزار ملی برای ترک سیگار، افزایش آگاهی و تشخیص زودهنگام راهاندازی کرده است. این کارزار بر پرهیز از دخانیات، توجه به علائم هشداردهنده و مراجعه زودهنگام تأکید دارد؛ زمانی که گزینههای درمانی و احتمال مهار بیماری بیشتر است.