تحلیل | انتخاب جنجالی نتانیاهو؛ آزمون وفاداری به ترامپ و شکافهای تازه در لیکود
بر اساس گزارش «تایمز اسرائیل»، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اورن دوبروسکی، کارآفرین و چهره تازهوارد سیاسی، را بهعنوان نخستین گزینه از میان هشت نامزد اختصاصی خود برای فهرست انتخاباتی لیکود معرفی کرده است.
اما انتشار نوشتههای قدیمی دوبروسکی، که در آنها دونالد ترامپ را با عباراتی توهینآمیز «فاسد اخلاقی» خوانده و تیم او را مسئول شکستی بزرگ در جنگ با ایران دانسته بود، این انتخاب را بلافاصله به مسئلهای سیاسی تبدیل کرد.
دوبروسکی بعداً از ترامپ عذرخواهی کرد و او را «بزرگترین دوستی که اسرائیل تاکنون در کاخ سفید داشته است» نامید.
این چرخش، در روایت منبع، بیش از آنکه اختلافی عادی بر سر سیاست خارجی باشد، نشانه حساسیت بالای اردوگاه نتانیاهو نسبت به انتقاد شخصی از رئیسجمهوری آمریکاست.
گزارش یادآوری میکند که نتانیاهو پیشتر نیز پس از انتشار مواضع انتقادی یک مقام پیشنهادی درباره سیاست اقلیمی ترامپ، از انتصاب او به ریاست شینبت عقبنشینی کرده بود.
اهمیت این ماجرا برای ایران در آن است که انتقاد دوبروسکی مستقیماً به تفاهمنامه آمریکا و ایران مربوط میشد؛ با این حال، متن منبع جزئیات این تفاهمنامه یا ارزیابی مستقلی از آن ارائه نمیکند.
بنابراین نمیتوان از این گزارش نتیجه گرفت که اختلاف در اسرائیل بر سر محتوای توافق بوده یا بر سر نحوه رفتار واشنگتن با تلآویو.
آنچه روشن است، حساسیت جناحهای راستگرای اسرائیل به هر ترتیبی است که در آن اسرائیل از تصمیمهای آمریکا درباره ایران کنار گذاشته شود.
دوبروسکی همچنین پیشتر گفته بود اسرائیل باید در جنگ غزه، حتی با وجود خطر برای گروگانها، شکست حماس را در اولویت قرار دهد.
«تایمز اسرائیل» در کنار این موضوع به دادههای ارتش اسرائیل درباره کشتهشدن ۳۸ گروگان زندهربودهشده اشاره میکند و مینویسد در برخی موارد، حملات نظامی اسرائیل در مرگ آنان نقش داشته است.
این سابقه نشان میدهد ورود دوبروسکی به فهرست لیکود فقط آزمونی درباره رابطه با ترامپ نیست؛ بلکه میتواند به اختلافات داخلی اسرائیل درباره نسبت میان اهداف جنگی و حفظ جان گروگانها نیز دامن بزند.
تحول دیگر، قرار گرفتن شبتای کاتاش، عضو حریدی و وابسته به جنبش خباد، در مسیر ورود به کنست از فهرست لیکود است؛ رخدادی که به گزارش منبع برای نخستینبار اتفاق میافتد.
این انتخاب در شرایطی صورت میگیرد که دان ایلووز، نماینده پیشین لیکود، در اعتراض به قوانین مورد حمایت ائتلاف برای منافع حریدیها، از جمله معافیت فراگیر طلاب فوقارتدوکس از خدمت نظامی، استعفا کرده است.
کاتاش موضعی میانهتر اما همچنان مشروط بیان کرده: غیرطلاب باید خدمت کنند، در حالی که طلاب تماموقت باید در یشیوا بمانند و سربازان حریدی نیز سبک زندگی خود را حفظ کنند.
از منظر تحلیلی، این جابهجایی میتواند وزن سیاسی جامعه حریدی در لیکود را افزایش دهد، اما گزارش بهتنهایی برای سنجش دامنه این تغییر یا پیامد آن بر ائتلاف دولت کافی نیست.
موضوع خدمت نظامی حریدیها در متن حاضر بهعنوان یکی از نقاط اختلاف درون لیکود مطرح است؛ مسئلهای که میتواند هم بر انسجام ائتلاف و هم بر رابطه میان بخشهای سکولار و مذهبی جامعه اسرائیل اثر بگذارد.
پیوستن آلیزا بلوخ، شهردار پیشین بیتشمش، به حزب راستگرای تازهتأسیس گیلاد اردان و یولی ادلشتاین نیز همین دشواری را در سطحی دیگر نشان میدهد.
بلوخ ابتدا از امکان مشارکت احزاب عرب در دولت سخن گفت، اما اندکی بعد این موضع را پس گرفت و احزاب رعام و فهرست مشترک را از ائتلاف کنار گذاشت.
این عقبنشینی، بر اساس گزارش منبع، شکافی میان تصویر اولیه حزب بهعنوان پروژهای فراگیر و بیانیه تأسیس آن درباره تشکیل دولت صهیونیستی بدون اتکا به احزاب عرب یا حریدی ایجاد کرده است.
مجموع این تحولات حاکی از آن است که رقابت انتخاباتی اسرائیل فقط بر سر سیاست ایران و جنگ غزه نیست؛ بازتعریف رابطه با ترامپ، جایگاه حریدیها و حدود مشارکت سیاسی شهروندان عرب نیز همزمان در حال تبدیل شدن به محورهای تعیینکننده است.