تحلیل | تکذیب استعفای پزشکیان، شکاف بر سر جنگ و مذاکره را پنهان نمیکند
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، در واکنش به گزارشهای مربوط به استعفای احتمالی خود گفت تا پایان در سمتش میماند و تأکید کرد دولت با فرماندهی نظامی هماهنگ است.
این موضع، بر اساس گزارش i24NEWS، تلاشی برای رد علنی شایعهای است که پیشتر از سوی محمدباقر خرازی مطرح شده بود؛ خرازی مدعی شده بود رئیسجمهوری بارها تهدید به استعفا کرده است.
با این حال، هیچ نامه استعفایی علنی نشده و مقامهای ایرانی نیز گزارش پیشین ایران اینترنشنال درباره ارائه چنین نامهای به دفتر رهبر جمهوری اسلامی را رد کردهاند.
بنابراین، اصل استعفا همچنان در حد ادعاهای متعارض باقی میماند، نه یک واقعیت اثباتشده.
اهمیت سیاسی ماجرا اما فقط در صحت یا نادرستی شایعه استعفا نیست.
همزمانی این تکذیب با اختلاف بر سر جنگ و مسیر تماس با آمریکا نشان میدهد دولت پزشکیان باید میان موضع رسمی نظام، فشار مجلس و حساسیت نهادهای امنیتی حرکت کند.
رئیسجمهوری گفته ایران از قلمرو خود دفاع میکند، اما قصد گسترش یا ادامه جنگ را ندارد؛ موضعی که در گزارش منبع، محتاطانهتر از سخنان برخی نمایندگان مجلس توصیف شده است.
تهدید به استیضاح عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، این اختلاف را از سطح اظهارنظر به سطح فشار نهادی نزدیک میکند.
حسینعلی حاجیدلیگانی گفته نمایندگان در حال جمعآوری مدارک برای پیگیری استیضاح هستند و حتی استفاده از واژه «مذاکره» را نشانه ضعف دانسته است.
این اظهارات، طبق گزارش i24NEWS، در شرایطی مطرح میشود که دونالد ترامپ از آغاز گفتوگو با ایران و «آخرین شانس» سخن میگوید، در حالی که مقامهای ایرانی مذاکره مستقیم را رد کرده و تماسها را به موضوع کشتیرانی در تنگه هرمز با میانجیگری عمان محدود میدانند.
این دوگانگی روایت، برای دیپلماسی ایران هزینه عملی دارد.
هر توافق احتمالی فقط به تصمیم مذاکرهکنندگان وابسته نیست؛ باید در برابر مخالفان داخلی نیز قابل دفاع باشد و امکان تصویب و اجرای آن وجود داشته باشد.
اگر دولت از یک سو درباره کاهش تنش پیام بدهد و بخشهایی از حاکمیت از اساس واژه مذاکره را رد کنند، طرف مقابل درباره اعتبار تعهدات و توان دولت برای اجرای توافق با تردید بیشتری روبهرو خواهد شد.
این بخش، استنباط تحلیلی بر پایه اختلاف مواضعی است که منبع گزارش کرده، نه ادعای وجود یک تصمیم قطعی در تهران.
گزارش همچنین بر پرسش گستردهتری درباره اختیار واقعی رئیسجمهوری تأکید میکند.
طبق متن منبع، رهبر جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران همچنان کنترل تصمیمهای مهم نظامی و امنیت ملی را در اختیار دارند؛ در نتیجه، جایگاه پزشکیان ممکن است بیشتر نماینده عمومی دولت و مسئول پاسخگویی سیاسی باشد تا تنها مرکز تصمیمگیری در بحران.
این برداشت، توضیح میدهد چرا تکذیب استعفا لزوماً به معنای پایان اختلافها یا تثبیت اختیار دولت نیست.
از منظر داخلی، استمرار این وضعیت میتواند مسئولیت پیامدهای هر دو مسیر را به دولت و وزیر خارجه منتقل کند: ادامه درگیری پرهزینه یا پذیرش امتیازهایی برای پایان آن.
i24NEWS این احتمال را بهعنوان نشانه تلاش جریانهای تندرو برای مقصرسازی پزشکیان و عراقچی مطرح میکند، اما درباره نیت قطعی این جریانها سند مستقلی در گزارش ارائه نشده است.
آنچه با اطمینان بیشتری میتوان گفت، آشکارتر شدن اختلاف میان ریاستجمهوری، مجلس و برخی چهرههای روحانی و امنیتی بر سر زمان، شکل و هزینه تصمیم بعدی ایران است.