تحلیل | سکوت اسرائیل درباره آزمایش «پیکان ۳» چه معنایی دارد؟
والا گزارش داده است که اسرائیل دو روز پیش آزمایش دیگری از سامانه ضدبالستیک «پیکان» انجام داده، اما وزارت دفاع این کشور برخلاف روال معمول هیچ اطلاعیه عمومی درباره آن منتشر نکرده است.
این آزمایش، بنا بر همین گزارش، در شرایط جنگی و همزمان با تشدید رقابت موشکی میان ایران و اسرائیل انجام شده است.
درباره زمان دقیق، نتیجه فنی یا هدف عملیاتی آزمایش جزئیات مستقلی در گزارش ارائه نشده است.
اهمیت اصلی خبر در خود آزمایش نیست، بلکه در سکوت پیرامون آن است.
والا مینویسد آزمایشهای پیکان معمولاً با حضور رسانهای و توضیح درباره پیشرفتهای سامانه همراه میشوند، اما این بار مقامهای اسرائیلی از انتشار اطلاعات خودداری کردهاند.
چنین تصمیمی میتواند، در سطح تحلیل، تلاشی برای جلوگیری از ارائه دادههای فنی یا عملیاتی به طرف مقابل باشد؛ بااینحال، از این سکوت نمیتوان بهتنهایی درباره موفقیت یا شکست آزمایش نتیجهگیری کرد.
پیکان در معماری دفاعی اسرائیل برای مقابله با موشکهای بالستیک دوربرد، از جمله تهدیدهای منتسب به ایران و یمن، جایگاهی متفاوت از سامانههایی مانند گنبد آهنین دارد.
طبق گزارش والا، این سامانه طی دو سال گذشته صدها موشک شلیکشده از ایران و یمن را رهگیری کرده، اما در موارد محدودی نیز موفق نبوده است.
همین نکته نشان میدهد که دفاع موشکی، حتی با سامانهای پیشرفته، بهمعنای ایجاد سپر کامل نیست و همچنان با مسئله اشباع، خطا و هزینههای عملیاتی روبهرو است.
والا همچنین یادآوری میکند که پیکان محصول همکاری گسترده اسرائیل و آمریکاست؛ توسعه آن با تأمین مالی آمریکا انجام شده، پنتاگون بر روند توسعه نظارت دارد و شرکتهای آمریکایی در تولید آن مشارکت میکنند.
فروش این سامانه به آلمان و صادرات برخی اجزای آن به کشورهایی مانند هند و کره جنوبی، اهمیت صنعتی و ژئوپولیتیک آن را فراتر از مرزهای اسرائیل میبرد.
بنابراین هر آزمایش یا ارتقای آن میتواند برای بازار دفاعی و محاسبات امنیتی متحدان آمریکا نیز اهمیت داشته باشد، هرچند گزارش حاضر درباره نتیجه آزمایش اخیر چیزی نمیگوید.
در خوانش والا، رفتار محتاطانه نهادهای نظامی و فنی اسرائیل با برخی اظهارنظرهای سیاسی درباره «پیروزی کامل» تفاوت دارد.
نویسنده بر این باور است که دستگاه امنیتی اسرائیل ایران را دشمنی برخوردار از ظرفیت یادگیری و توسعه میداند، نه کشوری فروپاشیده و فاقد توان بازسازی.
این بخش، تحلیل نویسنده والا است و نه یک یافته مستقل ارائهشده در گزارش؛ بنابراین باید آن را ارزیابی رسانهای دانست، نه اثبات قطعی درباره توان فعلی یا آینده ایران.
برای ایران، معنای مهمتر این خبر آن است که حتی در صورت موفقیتهای دفاعی اسرائیل، محاسبات طرف مقابل بر حذف تهدید موشکی ایران استوار نیست، بلکه بر آمادگی مستمر برای مقابله با آن بنا شده است.
اشاره والا به جمعیت بزرگتر ایران، منابع نفتی، شکلگیری صنعت تسلیحاتی و شبکه گروههای مسلح وابسته به تهران، تصویری از یک رویارویی طولانیمدت ارائه میکند؛ اما گزارش درباره اندازه دقیق این ظرفیتها یا اثر واقعی آنها بر موازنه نظامی دادهای ارائه نمیدهد.
در نتیجه، آزمایش بیسروصدای پیکان ۳ را باید نشانهای از افزایش حساسیت امنیتی و مدیریت اطلاعات در زمان جنگ دانست، نه مدرکی قطعی درباره تغییر موازنه یا برتری نهایی یکی از طرفین.
آنچه از گزارش والا با اطمینان بیشتری برمیآید، تداوم سرمایهگذاری اسرائیل و آمریکا بر دفاع ضدبالستیک و نگرانی پایدار از توان موشکی ایران است؛ وضعیتی که خطر محاسبه نادرست و تشدید رقابت تسلیحاتی در منطقه را همچنان بالا نگه میدارد.