تحلیل | فرهنگ اسرائیل میان یادبود جنگ، فشار خارجی و مناقشه سیاسی
گزارشهای منتشرشده در تایمز اسرائیل، به قلم جسیکا استاینبرگ، مجموعهای ناهمگون اما معنادار از تحولات فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اسرائیل را کنار هم قرار میدهد.
از مراسم یادبود هرش گلدبرگ-پولین تا جشنوارههای سینما و هنر، تصویر کلی جامعهای است که تلاش میکند فعالیتهای عمومی خود را ادامه دهد، در حالی که جنگ و پیامدهای بینالمللی آن همچنان بر فضای داخلی سایه انداخته است.
بر اساس این گزارش، در دومین سالگرد مرگ گلدبرگ-پولین صدها نفر در اورشلیم گرد هم آمدند.
اهمیت این رویداد در روایت تایمز اسرائیل صرفاً در تعداد حاضران نیست؛ بلکه در پیوند میان خانواده، محله و هواداران یک باشگاه ورزشی دیده میشود.
چنین مراسمی نشان میدهد که تجربه گروگانگیری و جنگ، در سطح جامعه محلی و حافظه جمعی اسرائیل بازتابی عمیق پیدا کرده است؛ هرچند این گزارش درباره دامنه عمومی یا سیاسی این اثر داوری قطعی ارائه نمیکند.
در حوزه فرهنگ، تایمز اسرائیل از برگزاری جشنواره اسرائیل بدون حضور شماری از هنرمندان خارجی خبر میدهد و این وضعیت را با «تحریم فرهنگی غیررسمی» مرتبط میکند.
اگرچه متن ارائهشده جزئیات مستقلی درباره شمار هنرمندان انصرافدهنده یا مواضع آنان ارائه نمیکند، اصل گزارش نشاندهنده هزینهای است که جنگ برای ارتباطات فرهنگی اسرائیل ایجاد کرده است.
فرهنگ در اینجا فقط عرصه سرگرمی نیست؛ توانایی برگزاری رویدادهای بینالمللی میتواند بر تصویر خارجی اسرائیل و ظرفیت آن برای حفظ پیوندهای مدنی و هنری اثر بگذارد.
در مقابل، نمایش فیلم «عشقهای ما» ساخته آوی نشر در جشنواره فیلم تورنتو، از نگاه تهیهکنندگان فرصتی برای ارائه روایت اسرائیل درباره حمله ۷ اکتبر است.
این مورد نشان میدهد که سینما به بخشی از رقابت روایی پیرامون جنگ تبدیل شده است.
با این حال، پذیرش فیلم در یک جشنواره بینالمللی بهخودیخود نه تأیید روایت آن است و نه نشانه پایان فشارهای فرهنگی؛ گزارش نیز همزمان از تداوم این فشارها و سخنان کارگردان درباره کنار گذاشتهشدن فیلمسازان اسرائیلی خبر میدهد.
ادامه جشنوارههای فیلم و هنر در اورشلیم نیز از تلاش نهادهای فرهنگی برای حفظ زندگی عادی حکایت دارد.
با این حال، تعبیر «نمایش ثبات» باید با احتیاط خوانده شود: برگزاری رویداد فرهنگی میتواند نشانه تابآوری باشد، اما بهتنهایی بیانگر ثبات سیاسی یا اجتماعی نیست.
این تمایز برای ارزیابی وضعیت اسرائیل مهم است، زیرا گزارشهای همزمان تایمز اسرائیل از اختلاف دولت و دیوان عالی، احتمال بحران قانون اساسی و تلاش ائتلاف حاکم برای تصویب قوانین بحثبرانگیز پیش از انتخابات خبر میدهند.
از منظر منطقهای، اشاره برنامههای روزانه این رسانه به مذاکرات مربوط به لبنان و ایران، تحولات غزه، خلع سلاح و بحران مالی فلسطینیان نشان میدهد که دستور کار فرهنگی از بحران امنیتی جدا نیست.
با این حال، متن ارائهشده جزئیات کافی درباره روند یا نتیجه این مذاکرات ندارد؛ بنابراین نمیتوان از آن درباره تغییر سیاست اسرائیل یا چشمانداز توافقها نتیجهگیری کرد.
آنچه با اطمینان بیشتری میتوان گفت این است که فضای سیاسی و امنیتی، حتی در گزارشهای سبک زندگی و فرهنگ، زمینه اصلی روایت رسانهای اسرائیل باقی مانده است.
در مجموع، گزارش تایمز اسرائیل تصویری از همزیستی سه روند ارائه میکند: حفظ مناسک و فعالیتهای فرهنگی، افزایش فشارهای ناشی از جنگ و انزوای فرهنگی، و تشدید کشمکش سیاسی داخلی.
برای ایران و منطقه، بخش سیاسی این تصویر اهمیت مستقیمتری دارد؛ زیرا اختلافات داخلی اسرائیل و وضعیت روابط آن با لبنان، ایران و فلسطینیان میتواند بر محاسبات امنیتی و دیپلماتیک اثر بگذارد.
اما بر پایه اطلاعات موجود، هرگونه پیشبینی درباره انتخابات، بحران قانون اساسی یا مسیر مذاکرات، فراتر از شواهد گزارش خواهد بود.