فعال اجتماعی یهودیان اتیوپیایی: هنوز به اندازه کافی به صدای ما گوش نمیدهند
زیوا مکوننداگو، فعال اجتماعی اسرائیلی، میگوید انتخاب او از سوی رئیسجمهوری اسرائیل بهعنوان یک کنشگر اجتماعی، نشان داد که صدای جامعه یهودیان اتیوپیایی نیز در فضای عمومی این کشور جایگاهی دارد. او در گفتوگو با معاریو گفت: «این انتخاب برای من شگفتانگیز بود. پشت سرم فعالیت اجتماعی وجود دارد، اما افراد زیادی نیز در این زمینه تلاش میکنند. این انتخاب، پیامی معنادار است و به ما مشروعیت میدهد تا انتقاد کنیم و خواستار تغییر برای ساختن جامعهای اصلاحشده در اسرائیل باشیم.»
مکوننداگو، ۵۴ ساله، متولد اتیوپی، متأهل و مادر پنج فرزند است و در اورشلیم زندگی میکند. او میگوید فعالیت اجتماعیاش از ۱۲سالگی و در جریان سفر خانوادهاش به اسرائیل در سال ۱۹۸۴ آغاز شد. خانواده او حدود سه ماه در اردوگاه پناهندگان امرکوبا در سودان اقامت داشتند؛ جایی که او در نخستین اعتراض خود شرکت کرد.
او درباره آن دوره گفت پناهندگان دختر از گروههای دیگر که در اردوگاههای مجاور اقامت داشتند، هر شب با چراغقوه به اردوگاه میآمدند و دختران نوجوان را میربودند. مکوننداگو افزود که پناهندگان در اعتراض به این حملات و بیعملی پلیس محلی، به سمت ایستگاه پلیس راهپیمایی کردند و در آنجا نشستند.
او پس از ورود به اسرائیل نیز با دشواریهای فراوان روبهرو شد. مکوننداگو گفت در دسامبر ۱۹۸۴ به مدرسه شبانهروزی روستای جوانان دینی در کفار حسیدیم فرستاده شد و مادرانشان هنگام حرکت اتوبوس، در حالی که تصور میکردند فرزندانشان را میبرند، پشت سر آن میدویدند و گریه میکردند. او همچنین از تجربه توهینهای نژادپرستانه در دوران کودکی گفت و افزود که مجموعه این تجربهها شخصیت و مسیر زندگیاش را شکل داده است.
مکوننداگو در سال ۱۹۹۴ از بنیانگذاران انجمن یهودیان اتیوپی بود و در سال ۲۰۱۰ به مدیرکلی این انجمن رسید؛ سمتی که ۱۰ سال در اختیار داشت. او در این دوره بر مسائل آموزشی و نحوه برخورد پلیس با یهودیان اتیوپیایی تمرکز کرد. به گفته او، دادههای نظام ارزیابی مدارس اسرائیل نشان میداد شکاف آموزشی میان دانشآموزان اتیوپیاییتبار از سالهای نخست تحصیل عمیق است؛ حتی در مورد کودکانی که در اسرائیل متولد شده بودند.
او همچنین از سیاستهای جذب مهاجران انتقاد کرد و گفت وزارت جذب مهاجران، برخی مهاجران اتیوپیایی را سالها در مراکز جذب نگه میداشت، در حالی که برای بسیاری از مهاجران اتحاد جماهیر شوروی سابق، الگوی جذب مستقیم اجرا میشد. به گفته مکوننداگو، در برخی موارد اعطای کمکهزینه خرید مسکن برای یهودیان اتیوپیایی به خرید خانه در خیابانهای مشخص مشروط شده بود.
مکوننداگو به دادههای پلیس در سال ۲۰۱۷ نیز اشاره کرد و گفت حدود ۱۲ درصد از پروندههای مربوط به حمله به مأموران پلیس در سراسر اسرائیل علیه یهودیان اتیوپیایی تشکیل شده بود؛ رقمی که به گفته او شش برابر سهم این جامعه از جمعیت کشور است. او این اختلاف را «غیرمنطقی و غیرقابلتصور» توصیف کرد.
او پس از مرگ یوسف سالمسا در سال ۲۰۱۴، جنبش «مادران در کمین» را برای اعتراض به خشونت پلیس بنیان گذاشت. بر اساس روایت مکوننداگو، سالمسا با خشونت پلیس روبهرو شده، با سلاح شوکر هدف قرار گرفته و ساعتها در حالی که دستبند به دست داشت، بیرون یک پاسگاه رها شده بود؛ بدون آنکه بازجویی یا متهم شود. چند ماه بعد، جسد او پیدا شد و تلاشها برای روشن شدن شرایط مرگش به نتیجه نرسید.
مکوننداگو گفت در جریان اعتراضهای سال ۲۰۱۵، مادر سالمسا در برابر مأمورانی که با معترضان جوان درگیر شده بودند، ایستاد و او نیز به این حرکت پیوست. به گفته او، پس از آنکه چند مادر دستهایشان را به هم دادند و میان مأموران و جوانان قرار گرفتند، ایده تشکیل جنبش «مادران در کمین» شکل گرفت؛ جنبشی که ابتدا از مادران یهودی اتیوپیایی تشکیل شده بود و بعدتر نمایندگانی از مناطق محروم و بخشهای مختلف جامعه اسرائیل به آن پیوستند.
او در پاسخ به این پرسش که آیا امروز به صدای این جامعه گوش داده میشود، گفت: «هنوز نه به اندازه کافی.» مکوننداگو به کشتهشدن سالمون تکه و یهودا بیاداگا در فاصلهای ششماهه در سال ۲۰۱۹ به دست مأموران پلیس اشاره کرد و گفت تبرئه مأموران در این پروندهها، از نظر او ناعادلانه بود و بیاعتمادی عمیقی نسبت به نهادهای رسمی ایجاد کرد.
او افزود که دادههای مربوط به نسبت نامتناسب تشکیل پرونده علیه یهودیان اتیوپیایی را در سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ به رئیسجمهوری وقت، روبی ریولین، ارائه کرده بودند و بعدتر نیز اداره دفاع عمومی اسرائیل گزارش داد که سهم کیفرخواستها علیه این جامعه از سهم آنها در جمعیت بیشتر است. مکوننداگو گفت حتی پسر خودش نیز زمانی که در انتظار اتوبوس بود، در معرض بازداشت قرار گرفت.
به گفته او، یکی از مهمترین دستاوردهایش در دوران مدیریت انجمن یهودیان اتیوپی، با همکاری گروههای مختلف و در برابر مخالفت وزارت جذب مهاجران، اجرای طرح ثبت نام قربانیان سفر مهاجرت به اسرائیل از مسیر سودان و یادبود آنان در بنای ملی کوه هرتسل بود. مکوننداگو گفت حدود ۱۵ تا ۱۶ هزار نفر از مسیر سودان راهی اسرائیل شدند و حدود چهار هزار نفر در این مسیر جان باختند و از دفن شایسته محروم ماندند. او تأکید کرد که با وجود برخی اصلاحات در سطح سیاستگذاری، مسیر دستیابی به برابری همچنان طولانی است.