گروههای حقوق بشری از ترامپ بهدلیل تحریم دیوان کیفری بینالمللی شکایت کردند
چهار سازمان حقوق بشری، از جمله دیدبان حقوق بشر، روز سهشنبه از دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، بهدلیل تحریمهای اعمالشده علیه دیوان کیفری بینالمللی شکایت کردند و گفتند این اقدامات، دسترسی قربانیان جنایات جنگی به عدالت را مختل میکند.
این گروهها در دادخواستی ۱۰۱ صفحهای که در دادگاهی در نیویورک ثبت شده، خواستار لغو تحریمها شدهاند. آنان استدلال کردهاند که ممنوعیت سفر و مسدود کردن داراییهای قضات و دادستانهای دیوان، قوانین آمریکا از جمله حمایتهای متمم اول قانون اساسی درباره آزادی بیان را نقض میکند.
در متن شکایت آمده است که این اقدامات «سوءاستفادهای غیرقانونی از قدرت» و حملهای مستقیم به حاکمیت قانون، استقلال قضات، دادستانها و وکلا و اصل دسترسی برابر به عدالت است. شاکیان همچنین هشدار دادهاند که این محدودیتها توانایی پیگرد عاملان نسلکشی، جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت را بهشدت تضعیف کرده است.
فرمان اجرایی ترامپ در فوریه ۲۰۲۵، هشت قاضی، سه دادستان، یک کارشناس سازمان ملل متحد و سه سازمان حقوق بشری را هدف قرار داد. این تحریمها پس از آن اعمال شد که دیوان کیفری بینالمللی در نوامبر ۲۰۲۴ برای بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و یوآو گالانت، وزیر دفاع وقت این کشور، بهدلیل عملکرد اسرائیل در جنگ با حماس در غزه، حکم بازداشت صادر کرد.
دیوان اعلام کرده بود دلایل معقولی وجود دارد که این دو مقام ممکن است در جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت مسئولیت کیفری داشته باشند. اسرائیل این اتهامها را بهشدت رد کرده و صلاحیت دیوان را نپذیرفته است. اسرائیل و آمریکا عضو دیوان کیفری بینالمللی نیستند و اورشلیم میگوید عضویت تشکیلات خودگردان فلسطینی در این نهاد، برای دیوان صلاحیت رسیدگی به اتباع اسرائیل ایجاد نمیکند.
فرمان ترامپ، اقدامات دیوان علیه آمریکا و اسرائیل را «غیرقانونی و بیاساس» خوانده بود و علاوه بر پرونده مقامهای اسرائیلی، به تحقیقات دیوان درباره اتهام جنایتهای نیروهای آمریکایی در افغانستان نیز اشاره داشت.
کمیته دوستان آمریکایی برای خدمترسانی، مرکز حقوق اساسی و مؤسسه جامعه باز دیگر سازمانهای پیوسته به این شکایت هستند. آنان میگویند تحریمهای مالی و حقوقی، دیوان را وادار کرده است دامنه گستردهای از فعالیتهای حقوق بشری و حقوقی خود را کاهش دهد؛ اقدامی که به گفته شاکیان، حقوق آنان بر اساس متممهای اول و پنجم قانون اساسی آمریکا و قانون احیای آزادی مذهبی را نقض میکند.
این شکایت در حالی مطرح شده است که دیوان کیفری بینالمللی با فشارهای داخلی و فشار از سوی بیش از ۱۲۰ کشور عضو خود روبهروست. کریم خان، دادستان ارشد پیشین دیوان، که سال گذشته در فهرست تحریمهای آمریکا قرار گرفت، ماه گذشته و نزدیک به دو سال پس از مطرح شدن اتهامهای سوءرفتار جنسی علیه او، از سمت خود برکنار شد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز ماه گذشته از آغاز «کارزاری گسترده برای برچیدن تهدید دیوان کیفری بینالمللی علیه حاکمیت آمریکا» خبر داد و گفت واشنگتن اعضای دیوان را برای خروج از این نهاد تحت فشار خواهد گذاشت، سازمانهای همکار با آن را تحریم میکند و مانع سفر کارکنانش به آمریکا خواهد شد.