مقام آمریکایی: توافق ایران و عمان برای بازگشایی تنگه هرمز نزدیک است
یک مقام آمریکایی روز جمعه گفت ایران و عمان در مذاکرات مربوط به بازگشایی تنگه هرمز پیشرفت کردهاند و توافق میان دو کشور ممکن است بهزودی اعلام شود؛ توافقی که میتواند مسیر صادرات نفت و کشتیرانی تجاری را پس از پنج ماه جنگ میان آمریکا و ایران دوباره برقرار کند.
این مقام که نخواست نامش منتشر شود، به رویترز گفت واشنگتن آماده است پس از اعلام توافقی برای ازسرگیری کشتیرانی تجاری بدون مانع، محاصره بنادر ایران را لغو کند. او افزود اقدامات آمریکا، مانند گذشته، «بر اساس عملکرد» و منوط به اجرای تعهدات ایران خواهد بود.
ایران و عمان در دو سوی تنگه هرمز قرار دارند و توافق بر سر اداره و امنیت این آبراه، برای دستیابی به توافقی گستردهتر درباره صلح، اهمیت اساسی دارد. پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، حدود یکپنجم نفت مصرفی جهان از تنگه هرمز عبور میکرد.
ایران از زمان آغاز درگیریها، با استناد به شرایط جنگی، از نفتکشها عوارض دریافت کرده و به کشتیهایی که بدون اجازه قصد عبور داشتهاند شلیک کرده است. اختلال در انتقال نفت، قیمت انرژی و فشارهای تورمی را افزایش داده است. دولت دونالد ترامپ در هفتههای اخیر چند بار از نزدیک بودن توافق برای بازگشایی تنگه خبر داده بود، اما ایران وجود مذاکرات را رد کرده است؛ بنابراین هنوز مشخص نیست دور تازه گفتوگوها به ترتیبی پایدار منجر شود.
حملات ایران به کشتیرانی در تنگه هرمز همزمان با افزایش حملات متحدان حوثی آن در یمن ادامه داشته است؛ حوثیها کشتیها را در آبراه مهم دیگری میان دریای سرخ و خلیج عدن هدف قرار دادهاند.
در تحولی جداگانه، عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان روز جمعه در مکه توافق دفاعی مشترکی امضا کردند. بر اساس بیانیه مشترک، حمله مسلحانه به هر یک از این سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی خواهد شد. ترکیه گفت این توافق ماهیتی کاملاً دفاعی دارد و علیه کشور مشخصی تنظیم نشده است، اما امضای آن در شرایط افزایش تنش با ایرانِ شیعهمذهب انجام شد؛ هر سه کشور امضاکننده، اکثریت جمعیت مسلمان سنی دارند.
در لبنان نیز یک مقام لبنانی گفت بیروت و اسرائیل فهرستی کوتاه از کشورهایی را برای اعزام نیرو بهمنظور راستیآزمایی خلع سلاح حزبالله، در چارچوب توافقی با میانجیگری آمریکا، تهیه کردهاند. قرار است آمریکا کشورهای مشارکتکننده را از میان اعضای این فهرست انتخاب کند.
واشنگتن و تهران از دیدار جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، با مقامهای ایرانی در سوئیس در ژوئن، گفتوگوی مستقیم سطح بالایی نداشتهاند. تفاهمنامه کوتاهمدت ۱۷ ژوئن، شرایط ازسرگیری انتقال نفت از تنگه هرمز را تعیین کرد و به آتشبس انجامید؛ اما پس از مخالفتهای داخلی در هر دو کشور، درگیریها از ۷ ژوئیه از سر گرفته شد و سپس بار دیگر متوقف شد. فرماندهی مرکزی آمریکا نیز از ۲۹ ژوئیه گزارشی درباره حمله به ایران منتشر نکرده است.
تحلیلگران میگویند اختلافهای احتمالی میان مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، و دیگر مراکز قدرت، از جمله آیتالله مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ممکن است تلاشها برای دستیابی به توافق صلح را دشوار کرده باشد. پزشکیان روز جمعه در مصاحبهای با تلویزیون دولتی ایران از سیاست دولتش در زمینه مذاکره با آمریکا دفاع کرد و گفت بیشتر فرماندهان ارشد نظامی از گفتوگو برای پایان دادن به جنگ حمایت میکنند. او گفت: «بزرگترین دشمن آمریکا چین است؛ چرا با چین نمیجنگند؟ چین کار خودش را میکند و روزبهروز قویتر میشود. وقتی میتوانیم حقوق خود را از طریق گفتوگو به دست آوریم، چرا این کار را نکنیم؟»