رقابت ونس و روبیو بر سیاست ترامپ در قبال ایران
با کند شدن مذاکرات میان واشنگتن و تهران، سیاست کاخ سفید درباره جنگ با ایران بیش از گذشته تحت تأثیر رقابت میان جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، و مارکو روبیو، وزیر خارجه این کشور، قرار گرفته است؛ دو مقام ارشدی که هر دو به دونالد ترامپ دسترسی مستقیم دارند.
ونس از رویکردی دیپلماتیک و مبتنی بر شعار «اول آمریکا» حمایت میکند؛ رویکردی که با درگیریهای خارجی گسترده مخالف است. روبیو در مقابل، موضعی سختگیرانهتر دارد که به دیدگاههای پیشین او درباره کوبا و ونزوئلا نزدیک است. با وجود این اختلاف، جان کالابریس، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه، میگوید تصمیم نهایی کمتر به پیروزی یکی از دو جریان ایدئولوژیک و بیشتر به جایگاهی بستگی دارد که ترامپ شخصاً در نهایت انتخاب میکند.
کالابریس گفت ترامپ معمولاً ترجیح میدهد در اطراف خود فضای انعطاف و دیدگاههای رقیب را حفظ کند، اما بیش از هر چیز به غریزه و ارزیابی شخصی خود اعتماد دارد. به نوشته نیویورکتایمز، ترامپ نیز گفته است «اخلاق شخصی» او ممکن است عاملی باشد که اختیاراتش را در عرصه بینالمللی محدود کند.
با وجود تکذیب رسمی دولت ترامپ درباره وجود اختلاف، شکاف میان اردوگاه ونس و روبیو در هفتههای اخیر آشکارتر شده است. ونس در گفتوگو با پادکست «تجربه جو روگان» در ۱۵ ژوئیه، از نقش «تندروها» در ناکام ماندن تفاهمنامه ۱۷ ژوئن انتقاد کرد؛ تفاهمنامهای که نظارت بر آن به او سپرده شده بود. او بدون نام بردن از افراد مشخص گفت برخی جریانهای بسیار سختگیر در ساختار دولت آمریکا به توافق حمله کردند و حتی کوشیدند آن را تا حدی مختل کنند.
ونس افزود اگر کسی خواهان سیاستی سختگیرانه در قبال ایران باشد، منطقی نیست که تصور کند ترامپ به دلیل تلاش برای مذاکره و دستیابی به نتیجهای بهتر برای مردم آمریکا به او خیانت کرده است. براساس گزارش سیانان، ونس در نشست ۲۴ ژوئیه در دفتر بیضی، ترامپ را از انجام حملات نظامی تازه علیه ایران برحذر داشته است.
روبیو در حاشیه نشست انجمن کشورهای جنوب شرق آسیا، آسهآن، در مانیل در ۲۳ ژوئیه، در پاسخ به درخواست عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، برای اجرای اصل «چشم در برابر چشم» گفت سیاست ترامپ «سر در برابر چشم» است و ایران برای اقدامات خود «بهای بسیار سنگینی» خواهد پرداخت. موضع روبیو از سوی پیت هگست، وزیر دفاع، و مایکل والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، نیز حمایت میشود. در مقابل، سناتور رند پال از چهرههای جمهوریخواه کنگره از رویکرد ونس پشتیبانی کرده است.
این دو مقام پیشینه و نگاه متفاوتی به نقش آمریکا در جهان دارند. ونس که در اوهایو و در خانوادهای آسیبدیده از مشکلاتی مانند اعتیاد و خشونت خانگی بزرگ شده، ریشه این مشکلات را از نگاه حامیانش در جهانیشدن و ماجراجوییهای نظامی خارجی میبیند. او این تجربه را در کتاب خاطرات پرفروش «مرثیه هیلبیلی» شرح داده است.
روبیو فرزند خانوادهای کوبایی است که پیش از انقلاب کوبا به آمریکا مهاجرت کردند. او در جامعه تبعیدیان کوبایی میامی رشد کرد و مخالفت شدیدش با کمونیسم، در واکنش به حکومت فیدل کاسترو، شکل گرفت. این دیدگاه بعدها با باور او به نقش آمریکا در گسترش دموکراسی و آزادی در خارج از کشور درآمیخت.
کالابریس میگوید روبیو به دلیل تصدی وزارت خارجه و کنترل دستگاه اصلی سیاست خارجی آمریکا، از موقعیت قدرتمندتری برخوردار است؛ اما ونس نیز به علت نزدیکی به ترامپ و نفوذش در جناح متمایل به خویشتنداری، همچنان صدای مهمی در دولت محسوب میشود.
این اختلاف در حالی شکل گرفته که نشانههای رقابت انتخاباتی ۲۰۲۸ نیز آشکار شده است. نظرسنجیها ونس و روبیو را در میان پیشتازان نامزدی جمهوریخواهان قرار میدهند، هرچند روبیو گفته است اگر ونس وارد رقابت شود از او حمایت خواهد کرد. راس هریسون، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه و نویسنده کتاب «رمزگشایی از سیاست خارجی ایران»، معتقد است ترامپ در دام تشدید تنش گرفتار شده است: تشدید بیشتر ممکن است خسارت بیشتری به ایران وارد کند، اما اثر راهبردی واقعی نداشته باشد یا حتی پیامد منفی به همراه بیاورد؛ کاهش تنش نیز ممکن است نشانه ضعف تلقی شود. هریسون در عین حال گفت اختلاف میان ونس و روبیو وجود دارد، اما هنوز روشن نیست که این شکاف در مقطع کنونی تأثیر تعیینکنندهای بر مسیر درگیری داشته باشد.