احزاب راستمیانه اسرائیل برای تشکیل «دولت وحدت صهیونیستی» صفآرایی کردند
در هفتههای اخیر، شماری از سیاستمداران ملیگرای ناراضی در اسرائیل احزاب تازهای تشکیل دادهاند تا از حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو رأی بگیرند و زمینه تشکیل «دولت وحدت صهیونیستی» با احزاب مخالف را فراهم کنند. این جریانها که خود را بخشی از «بلوک سوم» میدانند، میگویند میخواهند به بنبست سیاسی میان اردوگاههای موافق و مخالف نتانیاهو پایان دهند، احزاب حریدی را از نقش تعیینکننده در ائتلافها کنار بزنند و قانون خدمت نظامی اجباری برای طلاب یشیوا را تصویب کنند.
در ساختار سنتی سیاست اسرائیل، یک سو لیکود و متحدان راست افراطی و حریدی آن قرار دارند و سوی دیگر «بلوک تغییر» شامل احزاب مخالف صهیونیست، از جمله «با هم» به رهبری نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین، و حزب «یشار» به رهبری گادی آیزنکوت. رهبران بلوک سوم امیدوارند جایگاه «پادشاهساز» را که تاکنون در اختیار احزاب حریدی بوده به دست آورند و ائتلافی گسترده تشکیل دهند که به گفته آنها بتواند «افراطیها را مهار کند».
یواعز هندل، وزیر پیشین ارتباطات و سیاستمدار راستمیانه، و چیلی تروپر، نماینده مستعفی حزب آبیوسفید، هفته گذشته کارزار حزب مشترک خود با نام «خانه صهیونیستی ـ نیروهای ذخیره» را آغاز کردند. آنها وعده تشکیل «دولتی صهیونیستی و دولتمدار» را دادهاند و گفتهاند تنها در صورتی وارد ائتلاف خواهند شد که دولت صهیونیستی تشکیل شود و قانون سربازگیری به تصویب برسد. یک منبع حزبی به تایمز اسرائیل گفت هدف آنها این است که «پادشاهساز شوند و ترکیب دولت آینده را تعیین کنند».
یک روز بعد، گیلعاد اردان و یولی ادلشتاین، وزیران پیشین لیکود، از تشکیل فراکسیون جدیدی به نام «وحدت» خبر دادند. این دو قصد دارند رأیدهندگان لیکودی را که از مسیر کنونی حزب زیر نظر نتانیاهو ناراضیاند جذب کنند و گفتهاند تنها به دولت مبتنی بر اجماع گسترده خواهند پیوست. اردان، ۵۵ ساله، از سال ۲۰۰۳ نماینده لیکود در کنست بوده و پیشتر وزیر امنیت عمومی، ارتباطات و همکاری منطقهای و از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ سفیر اسرائیل در سازمان ملل متحد بوده است.
ادلشتاین که در سال ۱۹۸۷ از اتحاد جماهیر شوروی به اسرائیل مهاجرت کرد، از سال ۱۹۹۶ نماینده کنست بوده و سمتهایی مانند وزیر بهداشت، رئیس کنست و رئیس کمیته امور خارجی و دفاعی پارلمان را بر عهده داشته است. او سال گذشته پس از درخواست تحریمهای شدیدتر علیه حریدیهای فراری از خدمت، از ریاست کمیته امور خارجی و دفاعی کنار گذاشته شد و ماه گذشته نیز در اعتراض به تلاش لیکود برای قانونی کردن معافیت طلاب یشیوا از خدمت نظامی، از این حزب استعفا کرد.
با این حال، اردان و ادلشتاین صراحتاً احتمال همکاری با نتانیاهو را رد نکردهاند. اردان گفت تا زمانی که نتانیاهو با رأی مردم انتخاب شود، «حق و وظیفه» اوست که نخستوزیر باشد. او افزود این حزب هر تصمیم دموکراتیک مردم را محترم میشمارد، اما خواهان «دولتی صهیونیستی و گسترده» است که به احزاب حریدی یا عرب وابسته نباشد. لیکود این حزب تازه را متهم کرده است که برای ربودن رأیها و انتقال آنها به «دولت جعلی بلوک چپ» به رهبری آیزنکوت و با حضور یائیر گولان، رهبر حزب دموکراتها، و اخوانالمسلمین فعالیت میکند.
شارن هاسکل، نماینده پیشین لیکود و معاون مستعفی وزیر خارجه، که در مذاکرات اولیه تشکیل حزب اردان و ادلشتاین حضور داشت، در نهایت به آن نپیوست و حزب خود با نام «اسرائیل اول» را راهاندازی کرد. هاسکل پس از مخالفت با ادغام حزب امید نو با لیکود در سال ۲۰۲۵، ماه گذشته در اعتراض به تصویب قانونی برای منع بازداشت و پیگرد حریدیهای فراری از خدمت، از دولت کنارهگیری کرد. او همچنین از دیوان عالی دادگستری خواسته است لیکود و امید نو را ملزم کند روند ادغام خود را رسماً تکمیل کنند؛ هاسکل میگوید این روند عمداً ناتمام گذاشته شده تا او نتواند بهعنوان یک فراکسیون تکنفره جدا شود و بودجه دولتی کرسیاش را با خود ببرد. او هنوز عضو دیگری برای حزبش معرفی نکرده و انتظار میرود پیش از انتخابات با گروهی دیگر ادغام شود.
حزب آبیوسفید به رهبری بنی گانتس نیز، با وجود آنکه از احزاب تازهتأسیس نیست، عملاً در جایگاه بلوک سوم قرار گرفته است. گانتس، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل که در دولت نفتالی بنت وزیر دفاع بود و دو بار به دولتهای نتانیاهو پیوست، پس از موج جدایی اعضای حزب و استعفای گادی آیزنکوت، نفوذ خود را بهشدت از دست داده است. او از «بلوک تغییر» مخالفان فاصله گرفته و خواهان دولت وحدت گسترده شده است. آبیوسفید در ماه ژوئن اعلام کرد آماده پیوستن به ائتلافی با همه احزاب، بهجز احزاب عرب، است. این حزب اخیراً دیدی سیمحی، رئیس پیشین سازمان آتشنشانی و نجات اسرائیل، را نیز به جمع خود اضافه کرده است.
با وجود ادعای احزاب بلوک سوم درباره تواناییشان برای شکستن بنبست، آنها بر سر چگونگی تحقق این هدف و درباره شرکای قابل قبول اختلاف دارند. نظرسنجی شبکه عمومی کان در روز یکشنبه نشان داد اگر انتخابات در آن زمان برگزار میشد، نه «خانه صهیونیستی» و نه حزب اعلامنشده اردان و ادلشتاین از حد نصاب انتخاباتی عبور میکردند و آبیوسفید نیز به کنست راه نمییافت. حد نصاب انتخابات ۳.۲۵ درصد است و هر حزب برای ورود به کنست به دستکم چهار کرسی نیاز دارد. این نظرسنجی همچنین نشان داد ورود احزاب جدید، تصویر کلی سیاسی را تغییر نداده و هیچیک از دو اردوگاه موافق یا مخالف نتانیاهو همچنان به اکثریت لازم برای تشکیل دولت پس از انتخابات ۲۷ اکتبر دست نیافته است.
به گزارش تایمز اسرائیل، مذاکرات میان احزاب بلوک سوم و همچنین گفتوگو با احزاب بزرگتر مخالف ادامه دارد، اما اختلاف بر سر همکاری با یائیر گولان یا احزاب حریدی روند آن را پیچیده کرده است. اردان گفت مذاکراتش با تروپر بر سر احتمال تشکیل دولت محدود مخالفان با حضور حزب دموکراتها به رهبری گولان شکست خورده است. او تأکید کرد نه وارد «هیچ دولت محدودی» میشود و نه به آیزنکوت آرای لازم برای رسیدن به ۶۱ کرسی را میدهد. گانتس و سیمحی نیز با هندل و تروپر درباره ادغام مذاکره کردهاند، اما بهگفته یک منبع، اختلاف اصلی بر سر آمادگی گانتس و سیمحی برای همکاری با احزاب حریدی بوده است.
هندل به یِدِیعوت آحارونوت گفت نتانیاهو «باید به خانه برود» و او هرگز به تکمیل ائتلاف ۶۱ کرسی برای نخستوزیر کمک نخواهد کرد؛ با این حال، در دولت وحدتی با ۷۰ تا ۸۰ کرسی صهیونیستی مشارکت میکند. او افزود با این فرض که باید میان دولت متکی بر احزاب حریدی یا دولت متکی بر احزاب عرب یکی را انتخاب کرد، مخالف است.
ناظران سیاسی میگویند حتی در صورت ادغام احزاب بلوک سوم، بعید است آنها اهرم فشار کافی برای واداشتن دو اردوگاه به کنار گذاشتن شرکایی مانند گولان یا احزاب حریدی داشته باشند. یک منبع باسابقه مخالفان به تایمز اسرائیل گفت این گروهها بیشتر متشکل از افرادی هستند که میخواهند موقعیت خود را برای پیوستن به احزاب بزرگتر بهبود دهند، نه احزابی که بهطور جدی در انتخابات رقابت میکنند. مهلت ارائه فهرست نامزدها ۹ سپتامبر است و به گفته منابع سیاسی، تصمیمهای نهایی درباره ادغامها احتمالاً تا آخرین روز به تعویق خواهد افتاد.
شبکه ۱۳ گزارش داده است نفتالی بنت، رهبر حزب «با هم»، تروپر را برای ادغام کامل فهرستها تحت فشار گذاشته، اما تروپر در حال بررسی توافق با حزب «یشار» آیزنکوت است. یک منبع مخالفان گفت دولت آینده، در عمل، یا به احزاب حریدی نیاز خواهد داشت یا به یائیر گولان و ادعای احزاب تازهتأسیس درباره «تحمیل وحدت» واقعبینانه نیست. حزب اردان و ادلشتاین نیز با خطر تکرار تجربه احزاب جداشده پیشین از لیکود، از جمله امید نو و کولانو، روبهروست؛ احزابی که سرانجام دوباره به لیکود پیوستند یا در آن ادغام شدند. با این حال، یکی از نزدیکان پیشین ادلشتاین گفت این حزب «تا پایان راه خواهد رفت» و بازگشت به لیکود برای ادلشتاین گزینهای نیست.