روایت مهاجر موریتانی از مسیر مرگ تا مرز آمریکا و بازگشت داوطلبانه
الجزیره در گزارشی با نام مستعار «القندیل»، داستان یک مرد موریتانیایی ۲۶ ساله را روایت کرده است که پس از دو سال غیبت، بهصورت مخفیانه به خانه پدریاش در دوحه بازگشت. او سفر خود را از لواندا، پایتخت آنگولا، آغاز کرد و پس از عبور از چند کشور آفریقایی و آمریکای لاتین، خود را به مکزیک رساند؛ اما پس از ناکامی در عبور از مرز آمریکا، سرانجام به کشورش بازگشت.
به گفته او، ایده مهاجرت در سال ۲۰۲۲ و زمانی شکل گرفت که در ترکیه برای ادامه تحصیل تلاش میکرد. او میگوید اخبار پیدرپی درباره رسیدن موریتانیاییها به آمریکا، این تصور را ایجاد کرده بود که «راه باز است»، در حالی که بسیاری از مسافران در مسیر جان میبازند و خبر مرگ آنها کمتر از خبر موفقیت بازماندگان شنیده میشود.
بر اساس دادههای اداره گمرک و حفاظت مرزی آمریکا که در گزارش به آن استناد شده، موریتانیاییها در سال ۲۰۲۳ با بیش از ۱۵ هزار مورد، در صدر اتباع آفریقایی بازداشتشده در مرز آمریکا و مکزیک قرار داشتند. شمار کلی آفریقاییهای بازداشتشده در این مرز نیز از حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ نفر در سال ۲۰۲۲ به نزدیک ۶۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۳ رسید. آسوشیتدپرس گزارش داده است که تنها بین مارس تا ژوئن ۲۰۲۴، بیش از ۸۵۰۰ موریتانیایی بهصورت غیرقانونی از مکزیک وارد مسیر شمالی شدند؛ هزینه این سفر معمولاً بین ۸ تا ۱۰ هزار دلار بود و برخی افراد برای تأمین آن زمین یا دام خود را میفروختند.
«القندیل» میگوید شبکه سفر از طریق دفاتر مسافرتی در نواکشوت، با بلیتهای رفتوبرگشت و مسیرهای ظاهراً گردشگری از مغرب، سنگال و اروپا آغاز میشد. مسیر جدید نیکاراگوئه، پس از فراهم شدن امکان دریافت ویزا هنگام ورود، به گزینهای رایج تبدیل شده بود؛ زیرا مهاجران را از عبور از جنگل خطرناک داریِن میان کلمبیا و پاناما بینیاز میکرد. واسطهها نیز در شبکههای اجتماعی مانند تیکتاک و واتساپ برای این مسیر تبلیغ میکردند.
او در نیکاراگوئه با مردی به نام «پدرو» روبهرو شد که به گفته او با کارتل سینالوآ ارتباط داشت. پدرو پول مسافران را در بخشهای مخفی چمدانها جاسازی میکرد و تنها مقدار محدودی پول نقد برای ادامه مسیر در اختیارشان میگذاشت. این مهاجر موریتانیایی میگوید قاچاقچیان معمولاً پول مسافران را نمیدزدیدند، نه از سر اعتماد یا اخلاق، بلکه چون مسافران برای آنها «کالا» و حفظ اعتبار، بخشی از مدل کسبوکارشان بود.
مسیر زمینی از نیکاراگوئه به هندوراس، گواتمالا و سپس مکزیک ادامه داشت. خودروها اغلب شبانه حرکت میکردند و رانندگان با سرعت زیاد و با کمک شبکههای ارتباطی، از ایستهای بازرسی و گشتهای پلیس عبور میکردند. گزارش میگوید پرداخت رشوه به نیروهای محلی، هزینهای ثابت بود که بر اساس تعداد مسافران محاسبه میشد و از افراد نیز در هر مرحله فیلم گرفته میشد تا رسیدن آنها به مقصد بعدی ثبت شود.
در گواتمالا، مسافران میان مسیر زمینی سهروزه و مسیر دریایی حدود ۱۲ ساعته به سوی مکزیک انتخاب داشتند. با وجود هشدار درباره احتمال مرگ در دریا، اکثریت مسیر دریایی را برگزیدند. «القندیل» قایق چوبی حامل مسافران را نامناسب برای انسانها توصیف کرده و از موجهای شدید، کمبود سوخت و خطر سقوط به آب گفته است. او برای صرفهجویی در آب، خرماهای همراهش را بهآرامی میمکید و هر خرما را حدود یک ساعت در دهان نگه میداشت.
پس از رسیدن به سواحل مکزیک، مسافران به مکزیکوسیتی منتقل شدند. در آنجا، یک وکیل برای آنها پروندهای ساختگی درباره جلسه قضایی در تیخوانا تهیه کرد تا بتوانند با پرواز داخلی، مسیر طولانی زمینی تا مرز کالیفرنیا را کوتاه کنند. با این حال، در فرودگاه مکزیکوسیتی، مأموران مهاجرت تعدادی از موریتانیاییها را پیش از سوار شدن به هواپیما بازداشت کردند.
«القندیل» پس از انتقال به بازداشتگاه مهاجرت، به ایالت تاباسکو در جنوب مکزیک فرستاده شد و ۳۰ روز فرصت یافت کشور را ترک کند. او در تماس با مادرش محل واقعی خود را پنهان کرد و بازداشتگاه را «پناهگاه حقوق بشر» نامید. سپس با پرداخت هزار دلار به یک قاچاقچی، بار دیگر به پایتخت بازگشت و برای تلاش دوباره آماده شد. گزارش در بخش پایانیِ در دسترس، نشان میدهد او پس از تهیه بلیت جایگزین از سوی دفتر مسافرتی در نواکشوت، تصمیم خود را برای ادامه مسیر و رسیدن به آمریکا دنبال کرد؛ سرانجام نیز پس از تجربهای دو ساله و پرخطر، بهاختیار خود بازگشت.