عمان حمله به کشتیها را محکوم کرد؛ ایران برای بازگشایی تنگه هرمز شرط گذاشت
وزارت خارجه عمان حملات پیدرپی به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز را محکوم کرد؛ همزمان مقامهای ایرانی گفتند مذاکرات تهران و مسقط درباره سازوکار کشتیرانی به مرحله پیشرفتهای رسیده، اما توافق با عمان بهتنهایی به بازگشایی این آبراه راهبردی منجر نخواهد شد.
وزارت خارجه عمان این حملات را «نقض قوانین بینالمللی و حاکمیت آبهای سرزمینی» دانست و هشدار داد که چنین اقدامهایی ایمنی دریانوردی، امنیت منطقه و ثبات را تهدید میکند. مسقط عاملان حملات را معرفی نکرد، اما گفت مذاکرات با ایران درباره ترتیبات ناوبری در فضایی «مثبت و سازنده» پیش میرود.
این وزارتخانه بر ضرورت پرهیز از اقدامهایی تأکید کرد که میتواند مذاکرات یا پیشرفتهای بهدستآمده را تضعیف کند و گفت منافع همه طرفها باید در نظر گرفته شود.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، گفت تهران و مسقط به توافقی درباره یک مسیر جدید کشتیرانی «بسیار نزدیک» هستند، اما بازگشایی تنگه به شرایط دیگری، از جمله جبران خسارت از سوی آمریکا، بستگی دارد. او افزود طرح پیشین جداسازی مسیرهای کشتیرانی دیگر برای تهران قابل قبول نیست و ایران و عمان تا زمان حل مسائل فنی و حقوقی مسیر دائمی، درباره یک مسیر موقت گفتوگو میکنند.
حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، گفت دو طرف به یک چارچوب کلی رسیدهاند، اما متن نهایی و بیانیه مشترک همچنان باید در سطوح بالاتر تصویب شود. محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز شش شرط را مطرح کرد: پایان تهدیدها و حملات آمریکا علیه ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق؛ پایان محاصره دریایی؛ خروج نیروهای دریایی و هوایی آمریکا از اطراف ایران؛ جبران خسارتهای دو جنگ؛ لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران.
سپاه پاسداران نیز اعلام کرد بازگشایی تنگه هرمز به پذیرش شروط ایران از سوی واشنگتن بستگی دارد، نه صرفاً مذاکرات با عمان. حسین محبی، سخنگوی سپاه، به نقل از تسنیم گفت: «هر زمان آمریکا شروط ایران را بپذیرد، تنگه هرمز قطعاً بازگشایی خواهد شد.» مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، روز شنبه گفت زمان برای توافق مناسب است و ایران در جنگ از «انسجام، قدرت و وحدت» برخوردار بوده و «پیروز و قدرتمند» است.
این تحولات پس از آن رخ داد که امارات متحده عربی گفت ایران با موشک به یک کشتی وابسته به شرکت نفت دولتی این کشور، هنگام عبور از تنگه، حمله کرده است؛ در این حمله کسی زخمی نشد. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز اعلام کرد کشتی دیگری پس از اصابت یک پرتابه ناشناس دچار آتشسوزی شد، اما آتش خاموش شد و اثری زیستمحیطی گزارش نشد.
تنگه هرمز پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم محمولههای نفت و گاز جهان را عبور میداد. بر اساس گزارش، پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، تهران محدودیتهای شدیدی بر کشتیرانی در این آبراه اعمال کرده است؛ اقدامی که جریان انرژی جهان را مختل، قیمتها را افزایش و فشار تورمی را تشدید کرده است.
یک مقام آمریکایی گفت واشنگتن انتظار دارد توافق ایران و عمان بهزودی حاصل شود و عبور عادی محمولههای نفتی از سر گرفته شود. به گفته او، آمریکا پس از بازگشت کشتیرانی تجاری، محاصره بنادر ایران را لغو خواهد کرد. منابعی که رویترز به آنها استناد کرده نیز گفتند طرح پیشنهادی ممکن است کنترل کشتیهای ورودی به خلیج فارس از مسیر تنگه را به تهران بدهد؛ با این حال مقامهای آمریکایی بارها با کنترل ایران بر این مسیر راهبردی انرژی مخالفت کردهاند. حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر، بیانیه عمان را «نشانه دیگری از مخالفت» با رویکرد ایران دانست، هرچند مسقط در بیانیه خود نامی از تهران نبرده بود.