محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران شد
محسن رضایی، فرمانده پیشین سپاه پاسداران و از متحدان نزدیک رهبر جمهوری اسلامی، با حکم رئیسجمهوری ایران بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. مهدی طباطبایی، دستیار ارتباطات رئیسجمهوری، شامگاه یکشنبه این انتصاب را اعلام کرد و رسانههای دولتی ایران نیز آن را تأیید کردند.
این تغییر پس از استعفای محمدباقر ذوالقدر و انتقال او به سمت جدید انجام شد. ذوالقدر تنها در ماه مارس، پس از کشتهشدن علی لاریجانی، به دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی منصوب شده بود. دفتر مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، همچنین اعلام کرد محسن رضایی نماینده او در شورای عالی امنیت ملی خواهد بود و محمدباقر ذوالقدر بهعنوان مشاور سیاسی رهبر فعالیت خواهد کرد.
شورای عالی امنیت ملی یکی از مهمترین نهادهای جمهوری اسلامی است و مسئول هماهنگی سیاستهای امنیتی و خارجی کشور بهشمار میرود. اعضای این شورا از میان مقامهای ارشد نظامی، اطلاعاتی و دولتی و همچنین نمایندگان رهبر انتخاب میشوند؛ با این حال تصمیم نهایی درباره مسائل حکومتی با رهبر جمهوری اسلامی است.
محسن رضایی از سال ۱۹۸۱ تا ۱۹۹۷، بهمدت ۱۶ سال، فرمانده سپاه پاسداران بود و همچنان از چهرههای شناختهشده ساختار قدرت ایران محسوب میشود. او در ماههای اخیر بارها در رسانههای نزدیک به حکومت اظهارنظر کرده و هفته گذشته هشدار داده بود اگر ایالات متحده رفتار خود را تغییر ندهد، نیروهای ایرانی در برابر ادامه محاصره دریایی ایران «دست روی دست نخواهند گذاشت».
دنی سیترینوویتس، رئیس پیشین بخش ایران در واحد پژوهش اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل و پژوهشگر ارشد برنامه ایران و محور شیعه در مؤسسه مطالعات امنیت ملی، انتصاب رضایی را نشانه تلاش مجتبی خامنهای برای افزایش کنترل خود بر شورا دانست. او گفت شورای عالی امنیت ملی در سالهای اخیر بخشی از اهمیت پیشین خود را از دست داده و اکنون تلاشی برای احیای آن بهعنوان نهادی که به رهبر در تصمیمگیری کمک میکند، در جریان است.
سیترینوویتس احتمال داد عملکرد ذوالقدر با نارضایتی روبهرو شده باشد، اما تأکید کرد جزئیات پشتپرده این تغییر روشن نیست. به گفته او، ممکن است ذوالقدر با مواضع کنونی رهبران جمهوری اسلامی همسو نبوده یا اختلافهای شخصی در این تصمیم نقش داشته باشد. او افزود بعید است این انتصاب موضع ایران در مذاکرات با آمریکا را تغییر دهد، هرچند میتواند شورای عالی امنیت ملی را تقویت کند.
این پژوهشگر همچنین گفت سابقه رضایی در سپاه، پیوند نزدیک میان سپاه پاسداران و شورای عالی امنیت ملی را حفظ خواهد کرد. او افزود رضایی پیشتر مشاور علی خامنهای بوده و «بهنوعی» نقش راهنما برای مجتبی خامنهای داشته است. سیترینوویتس گفت انتقال ذوالقدر به سمت مشاور میتواند با هدف حفظ او در ساختار قدرت انجام شده باشد؛ روشی که به گفته او علی خامنهای نیز در گذشته برای نزدیک نگهداشتن افراد و جلوگیری از خروج آنها از سیستم به کار میبرد.