پزشکیان استعفا را رد کرد؛ اختلافها بر سر جنگ و مذاکره با واشنگتن بالا گرفت
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، روز سهشنبه گزارشها درباره تهدیدهای مکرر خود به استعفا را رد کرد و گفت تا پایان در سمتش میماند؛ همزمان اختلاف میان دولت، مجلس و نهادهای امنیتی بر سر مدیریت جنگ و مسیر دیپلماسی با آمریکا آشکارتر شده است.
پزشکیان در پیشنمایش مصاحبهای که قرار است از تلویزیون دولتی ایران پخش شود، گفت: «استعفا نمیدهم و محکم میایستم.» او افزود که دولتش همچنان هماهنگی کامل با فرماندهی نظامی ایران دارد.
این تکذیب پس از اظهارات محمدباقر خرازی، روحانی ارشد نزدیک به خانواده مجتبی خامنهای، مطرح شد. خرازی مدعی شده بود پزشکیان ۲۸ بار تهدید به استعفا کرده، اما پس از هشدار درباره اینکه استعفای بعدی پذیرفته خواهد شد، از این تصمیم عقبنشینی کرده است.
ایران اینترنشنال نیز در ماه مه گزارش داده بود که پزشکیان نامه استعفای خود را به دفتر رهبر جمهوری اسلامی ارائه کرده و گفته است دولتش با تثبیت کنترل نیروهای تندرو، از تصمیمهای مهم کنار گذاشته میشود. مقامهای ایرانی آن زمان این گزارش را رد کردند و تاکنون هیچ نامه استعفایی علنی نشده است.
میتر جشنی، مشاور فرهنگی و سیاسی گروه «ایرانیان آمریکایی برای آزادی»، به i24NEWS گفت: «پس از جنگ پرهزینهای که سیاستهای سپاه پاسداران آن را پیش برد، بقا به مسئله مرکزی تبدیل شده است. وقتی یک نظام اقتدارگرا از آینده خودش میترسد، دیر یا زود این شکافها آشکار میشوند.»
پزشکیان در موضعگیریهای اخیر خود درباره درگیری با آمریکا محتاطتر سخن گفته است. او روز سهشنبه گفت ایران از قلمرو خود دفاع خواهد کرد، اما قصد گسترش یا ادامه جنگ را ندارد. رئیسجمهوری ایران همچنین هشدار داد اختلافهای داخلی میتواند به دشمنان فرصت مداخله و «از هم گسیختن» بافت اجتماعی کشور را بدهد.
این موضع با اظهارات تندتر برخی چهرههای بانفوذ مجلس، بهویژه درباره تماسها با واشنگتن، تفاوت دارد. حسینعلی حاجیدلیگانی، نماینده مجلس، گفت نمایندگان در حال جمعآوری مدارک برای پیگیری استیضاح عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، هستند. او عراقچی را به انجام گفتوگوهای نامناسب در جریان آتشبس آمریکا متهم کرد و گفت حتی استفاده از واژه «مذاکره» میتواند نشانه ضعف تلقی شود و زمینه را برای اقدام نظامی دوباره فراهم کند.
حاجیدلیگانی افزود مجلس هر توافقی را که حاکمیت ایران را محدود کند یا کنترل آبهای سرزمینی کشور را واگذار کند، رد خواهد کرد. این تهدید در شرایطی مطرح شده که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، میگوید گفتوگوها با ایران آغاز شده و فرصت کنونی را «آخرین شانس» تهران برای رسیدن به توافق دانسته است. مقامهای ایرانی انجام مذاکره مستقیم را رد میکنند و میگویند تنها درباره کشتیرانی در تنگه هرمز با عمان گفتوگو دارند.
این اختلاف روایتها میتواند تصویب و اجرای هر توافق احتمالی را دشوارتر کند. حتی اگر پزشکیان و عراقچی از توافقی حمایت کنند، مخالفان تندرو در مجلس و ساختار امنیتی ممکن است مانع آن شوند یا توافق را تسلیم حاکمیت ایران معرفی کنند. در عین حال، رهبر جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران همچنان کنترل تصمیمهای مهم نظامی و امنیت ملی را در اختیار دارند و میزان اختیار واقعی رئیسجمهوری، که چهره عمومی دولت منتخب ایران است، زیر سؤال رفته است.
تشدید این اختلافها همچنین میتواند نشان دهد که جریانهای تندرو در تلاشاند پزشکیان و عراقچی را مسئول هر دو نتیجه احتمالی معرفی کنند: ادامه جنگی پرهزینه یا پذیرش امتیازهایی برای پایان دادن به آن. پزشکیان فعلاً میگوید در سمت خود باقی خواهد ماند، اما اظهارات متناقض ریاستجمهوری، مجلس و نهاد روحانیت حاکم از کشمکش عمیقتری بر سر تصمیم بعدی ایران و مسئولیت پیامدهای آن حکایت دارد.