چالش پکن در برابر استراتژی فشار اقتصادی ترامپ علیه ایران

دولت دونالد ترامپ پس از آنکه تلاش‌های اولیه برای تغییر رژیم در ایران از طریق فشارهای نظامی به نتیجه نرسید، استراتژی خود را به سمت «انزوای اقتصادی» تغییر داده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اخیراً از عملیاتی خبر داد که هدف آن قطع دسترسی ایران به بازارهای جهانی، سیستم‌های بانکی و درآمدهای نفتی است. این طرح نه تنها ایران، بلکه تمامی کشورها، بانک‌ها و شرکت‌هایی را که با تهران تجارت کنند، تهدید به تحریم‌های سنگین و خروج از سیستم دلاری می‌کند.

در مرکز این چالش، چین قرار دارد که بزرگترین شریک تجاری ایران است. تحلیلگران معتقدند بدون همکاری پکن یا کاهش چشمگیر خرید نفت توسط چین، موفقیت این محاصره اقتصادی بسیار دشوار خواهد بود. دکتر اوری سلا، کارشناس مطالعات شرق آسیا در دانشگاه تل‌آویو، معتقد است که منافع چین در ایران بیشتر ژئواستراتژیک و ایدئولوژیک است تا صرفاً اقتصادی. به گفته او، چین با تنوع‌بخشی به منابع انرژی خود و خرید نفت ارزان از روسیه و ایران، ذخایر استراتژیک خود را تقویت کرده و وابستگی حیاتی به نفت ایران ندارد.

از سوی دیگر، پکن این اقدامات آمریکا را مداخله در امور داخلی خود می‌داند و با تکیه بر قوانین بین‌المللی، با این «جنگ اقتصادی» مخالفت کرده است. چین همچنین از ابزارهای فشار متقابل، از جمله کنترل بر مواد معدنی کمیاب که برای زنجیره تأمین آمریکا حیاتی است، برخوردار است. با این حال، هر دو کشور به دنبال ثبات اقتصادی هستند تا بتوانند به مشکلات داخلی خود رسیدگی کنند.

در حالی که انتظار می‌رود ترامپ و شی جین‌پینگ ماه آینده با یکدیگر دیدار کنند، موضوع تایوان همچنان به عنوان یک اهرم فشار کلیدی در روابط دو کشور باقی مانده است. دکتر سلا هشدار می‌دهد که تشدید تحریم‌های مستقیم علیه ایران ممکن است چین را به سمت تقویت تجارت با یوان و کاهش وابستگی به سیستم‌های مالی تحت سلطه دلار سوق دهد، موضوعی که واشنگتن با احتیاط در مورد آن گام برمی‌دارد.