تحلیل | شناسایی جولان از سوی کلمبیا؛ گسترش محدود یک استثنا در نظم حقوقی منطقه
بر اساس گزارش تایمز اسرائیل، دولت جدید کلمبیا حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای جولان را به رسمیت شناخته است؛ تصمیمی که این کشور را پس از آمریکا به دومین کشوری تبدیل میکند که چنین موضع رسمیای اتخاذ کرده است.
وزارت خارجه کلمبیا این اقدام را با «اهمیت راهبردی» جولان برای امنیت اسرائیل و حق این کشور برای دفاع از خود توجیه کرده است.
اهمیت نخست این تصمیم، سیاسی و نمادین است، نه لزوماً عملیاتی.
جولان در سال ۱۹۶۷ از سوریه به تصرف اسرائیل درآمد و اعمال قوانین اسرائیل در سال ۱۹۸۱ از سوی بسیاری از نهادهای بینالمللی بهعنوان الحاق تلقی شد.
گزارش منبع یادآوری میکند که شناسایی آمریکا در سال ۲۰۱۹ نقطه عطفی در تغییر سیاست دیرینه واشنگتن بود؛ اما تصمیم کلمبیا، بر پایه همین گزارش، هنوز به معنای شکلگیری یک روند گسترده بینالمللی نیست.
این اقدام را باید در چارچوب تغییر دولت در بوگوتا دید.
رئیسجمهوری جدید کلمبیا، آبلاردو د لا اسپریئیا، سیاستمداری راستگرا و نزدیک به اسرائیل معرفی شده و وعده انتقال سفارت به اورشلیم و احیای روابطی را داده است که در دوره گوستاوو پترو، بهویژه پس از جنگ غزه، تیره شده بود.
بنابراین شناسایی جولان بخشی از بازتنظیم روابط خارجی کلمبیاست، نه تصمیمی جدا از جهتگیری کلی دولت جدید.
برای اسرائیل، ارزش این تصمیم در شکستن انحصار آمریکا در حمایت رسمی از ادعای حاکمیت بر جولان است.
گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، از این اقدام استقبال کرده و گفته است تلاش خواهد کرد کشورهای بیشتری به آمریکا و کلمبیا بپیوندند.
با این حال، شمار محدود کشورهای شناساییکننده نشان میدهد که استدلال امنیتی اسرائیل هنوز نتوانسته موضع غالب جامعه بینالمللی درباره وضعیت جولان را تغییر دهد.
از منظر منطقهای، این تحول برای سوریه و نیز برای ایران اهمیت سیاسی دارد، زیرا هرگونه عادیسازی ادعای اسرائیل درباره سرزمینهای مورد مناقشه میتواند به الگویی برای فشار دیپلماتیک در پروندههای ارضی خاورمیانه تبدیل شود.
با این حال، بر اساس اطلاعات گزارش، نمیتوان نتیجه گرفت که تصمیم کلمبیا فوراً وضعیت میدانی جولان، موازنه امنیتی سوریه یا سیاست ایران در منطقه را تغییر خواهد داد.
اثر مستقیم آن فعلاً بیشتر در سطح مشروعیتسازی سیاسی و پیامرسانی دیپلماتیک است.
همزمانی انتشار این موضع با زلزلهای مرگبار در غرب کلمبیا و پیشنهاد کمک اسرائیل نیز در گزارش آمده است؛ اما منبع، رابطهای علّی میان کمک پیشنهادی و تصمیم شناسایی برقرار نمیکند.
بنابراین نسبت دادن تصمیم دولت کلمبیا به این حادثه، بدون شواهد بیشتر، فراتر رفتن از دادههای موجود خواهد بود.
جمعبندی محتاطانه این است که کلمبیا به اردوگاه کوچک حامیان رسمی ادعای اسرائیل درباره جولان پیوسته است؛ اقدامی مهم برای روابط دوجانبه و دیپلماسی اسرائیل، اما هنوز محدود از نظر پیامد حقوقی و ژئوپولیتیکی گستردهتر.