رئیس پیشین موساد: مأموران اسرائیلی بارها از سایت هستهای فردو بازدید کردند
یوسی کوهن، رئیس پیشین موساد، روز سهشنبه گفت مأموران اسرائیلی در گذشته چندین بار از تأسیسات غنیسازی اورانیوم فردو در ایران بازدید کردهاند. کوهن این اظهارات را در «مجمع جلیل» در شهر صفد مطرح کرد، اما درباره زمان بازدیدها یا هویت دقیق افرادی که از این سایت دیدن کردهاند توضیحی نداد؛ رسانههای عبری این سخنان را گزارش کردند.
کوهن گفت: «ما بارها از سایت هستهای فردو بازدید کردیم تا این سایت را درک کنیم.» او همچنین افزود بمباران فردو توسط آمریکا «تحقق همه آرزوهای من» بوده است.
فردو، همراه با تأسیسات اصفهان و نطنز، در جریان جنگ ۱۲روزه اسرائیل و ایران در ژوئن ۲۰۲۵ بهشدت آسیب دید. گزارشها حاکی است حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا که در این تأسیسات نگهداری میشد، زیر آوار مدفون شده است؛ با این حال، طبق گزارشها، اسرائیل معتقد است ایران توانسته بخشی از این مواد را پس از جنگ به سایت «کلنگ گزلا» در نزدیکی فردو منتقل کند.
کلنگ گزلا در آن جنگ و همچنین در جنگ اخیر هدف حمله قرار نگرفت، هرچند دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، بارها تهدید کرده است آن را بمباران خواهد کرد.
کوهن همچنین گفت «اورانیوم ۶۰درصد غنیشده هنوز فاصله زیادی با بمب دارد». این ارزیابی ظاهراً با دیدگاه کارشناسانی مانند دیوید آلبرایت در تضاد است؛ آلبرایت میگوید اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد میتواند در چند هفته یا حتی چند روز، در صورت فراهم بودن شرایط، به سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای برسد. رسانهها تاکنون بخش دیگری از سخنان کوهن در این نشست را منتشر نکردهاند.
ایران پیش از حملات سال گذشته اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی میکرد؛ سطحی بسیار بالاتر از نیاز نیروگاههای غیرنظامی و نزدیک به غنای ۹۰ درصدی مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای. ترامپ سال گذشته مدعی شد عملیات ژوئن ۲۰۲۵ توان هستهای ایران را «کاملاً نابود» و برنامه این کشور را چند دهه عقب انداخته است، اما میزان دقیق خسارت همچنان مشخص نیست.
کوهن در گزارشی که ژانویه در برنامه تحقیقی «عوفدا» از شبکه ۱۲ اسرائیل پخش شد، گفت اسرائیل نخستینبار در سال ۲۰۱۰ از فعالیتهای فردو مطلع شد. به گفته او، موساد پس از آن طرح عملیاتی گستردهای را تدوین کرد که اگر اجرا میشد، «بزرگترین عملیات در تاریخ کشور» بود. این طرح به دلیل منابع عظیم مورد نیاز، پیچیدگی بالا، ضرورت هماهنگی دقیق فعالیتها، تعداد زیاد نیروها و دشواری خارج کردن مأموران از ایران با تردیدهایی روبهرو شد.
موساد ترجیح میداد از نیروهای خود استفاده کند، نه مأمورانی که در خارج به کار گرفته شده بودند؛ تصمیمی که عملیات را پیچیدهتر میکرد. کوهن گفته بود اجرای این طرح دستکم به چند ده نفر نیاز داشت. بنیامین نتانیاهو، که در آن زمان نیز نخستوزیر بود، reportedly از این طرح حمایت جدی میکرد و خواستار ادامه آمادهسازیها بود. اما زمانی که کوهن در سال ۲۰۱۶ ریاست موساد را بر عهده گرفت، توافق هستهای میان دولت باراک اوباما و ایران امضا شده بود و او گفت اطمینان پیشین خود را نسبت به امکان اجرای عملیات از دست داده است. در نهایت، طرح کنار گذاشته شد و تمرکز بر آمادهسازی ارتش اسرائیل برای حمله به ایران قرار گرفت.
دفتر نخستوزیری اسرائیل در واکنش به گزارش مربوط به این طرح اعلام کرد: «طرحهایی برای حمله [به فردو] تهیه شده بود که برخی از آنها به دلیل هفتم اکتبر امکان اجرا پیدا نکرد.» این دفتر توضیح بیشتری ارائه نکرد.
کوهن پس از پایان ریاست موساد در سال ۲۰۲۱ نیز در مصاحبهای تلویزیونی جزئیاتی از عملیاتهای این سازمان علیه برنامه هستهای ایران مطرح کرده بود. او بهطور ضمنی گفت موساد در منفجر کردن تأسیسات زیرزمینی سانتریفیوژها در نطنز نقش داشته، عملیات سرقت آرشیو هستهای ایران از یک انبار در تهران در سال ۲۰۱۸ را با جزئیات شرح داد و تأیید کرد محسن فخریزاده، دانشمند ارشد هستهای ایران که ترور شد، سالها در تیررس موساد قرار داشت. کوهن همچنین گفت جمهوری اسلامی باید درک کند که اسرائیل در وعده خود برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای جدی است.
او در همان برنامه «عوفدا» گفت با سایتهای مختلف هستهای ایران آشنایی عمیقی دارد و اگر فرصت میداشت، خبرنگار برنامه، ایلانا دایان، را به بخش زیرزمینی نطنز میبرد؛ جایی که به گفته او «سانتریفیوژها برای چرخش» در آن قرار داشتند.