تحلیل: چرا توافق امنیتی مکه میتواند برای اسرائیل فرصتی راهبردی باشد
پیمان امنیتی سهجانبه میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان که در ۷ اوت ۲۰۲۶ در مکه امضا شد، تحولی مهم در ژئوپلیتیک منطقه محسوب میشود. این توافق که به «پیمان مکه» معروف شده، شامل بندی است که حمله مسلحانه به یکی از اعضا را حمله به همه آنها تلقی میکند؛ سازوکاری که مشابه ماده ۵ ناتو توصیف شده است. در این ائتلاف، عربستان توان مالی، ترکیه فناوری پهپادی و صنایع دفاعی، و پاکستان نیروی زمینی و بازدارندگی هستهای را تأمین میکنند.
محمد وتد، استاد حقوق و پژوهشگر ارشد در مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS)، در تحلیلی برای «واینت» مینویسد که عدم حضور اسرائیل در این پیمان، نه یک نقطه ضعف، بلکه یک مزیت راهبردی است. به گفته او، این وضعیت به اسرائیل اجازه میدهد بدون محدودیتهای ناشی از عضویت در یک ائتلاف رسمی، از ثبات ایجاد شده در برابر ایران بهرهمند شود.
این تحلیل میافزاید که روابط پیچیده اسرائیل با هر یک از این سه کشور، عضویت در چنین پیمانی را برای تلآویو دشوار میکرد. به عنوان مثال، تنشهای دیپلماتیک با ترکیه یا عدم شناسایی اسرائیل توسط پاکستان، موانعی جدی هستند. با این حال، حضور این کشورها در یک جبهه واحد علیه تهران، به نفع منافع امنیتی اسرائیل عمل میکند.
در این گزارش همچنین به غیبت مصر در این ائتلاف اشاره شده است. وتد معتقد است که حفظ جایگاه مصر به عنوان یک میانجی مستقل در منطقه، برای اسرائیل یک دارایی امنیتی محسوب میشود و پیوستن قاهره به این پیمان ممکن است توانایی آن را در ایفای نقش میانجیگری کاهش دهد.
در نهایت، این تحلیل تأکید میکند که اگرچه پیمان مکه میتواند به مهار ایران کمک کند، اما نهادهای امنیتی اسرائیل باید نسبت به تغییر احتمالی جهتگیری این ائتلاف در آینده هوشیار باشند. هدف اصلی این پیمان در حال حاضر مهار تهران است، اما اسرائیل باید استقلال عملیاتی خود را برای تضمین امنیت ملیاش حفظ کند.