تحول آموزش عالی خصوصی در مراکش؛ از جایگزین تحصیلی تا سرمایهگذاری خانوادگی
در سالهای اخیر، بخش آموزش عالی خصوصی در مراکش شاهد تحولی چشمگیر بوده است. بر اساس دادههای سال ۲۰۲۵، تعداد مؤسسات آموزش عالی خصوصی به ۲۱۳ مرکز رسیده که عمدتاً در حوزههای مهندسی، پزشکی و مدیریت فعالیت میکنند. تعداد دانشجویان این بخش نیز با رشدی ۱۴.۸ درصدی نسبت به سال قبل، به حدود ۹۱ هزار نفر در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. بسیاری از خانوادههای طبقه متوسط، این دانشگاهها را به دلیل محدودیت ظرفیت در دانشگاههای دولتی و کیفیت آموزشی بالاتر، به عنوان سرمایهگذاری برای آینده شغلی فرزندان خود انتخاب میکنند. کمال الدیساوی، رئیس فدراسیون آموزش خصوصی، معتقد است که خانوادهها اکنون آموزش را نه یک حق، بلکه یک سرمایهگذاری بلندمدت میبینند. با این حال، عبدالناصر الناجی، رئیس مؤسسه «اماکن برای کیفیت آموزش»، هشدار میدهد که این روند میتواند به کالاییشدن آموزش منجر شود. وی با اشاره به گزارشهای شورای عالی حسابرسی، از ضعف نظارت دولتی بر این بخش انتقاد کرده و میگوید که تسهیلات قانونی برای تأسیس دانشگاههای خصوصی ممکن است به تضعیف آموزش دولتی و افزایش شکافهای اجتماعی دامن بزند. در حالی که برخی دانشگاههای خصوصی نرخ اشتغال فارغالتحصیلان خود را بالا اعلام میکنند، فقدان دادههای رسمی و شفاف در این زمینه، ارزیابی دقیق عملکرد این بخش را دشوار کرده است.