پرونده قتلهای زنجیرهای؛ دههای که در آن مخالفان ناپدید شدند و وزارت اطلاعات ناچار به اعتراف شد
«قتلهای زنجیرهای» نامی است که در ایران برای مجموعهای از قتلها، ناپدیدشدنها و مرگهای مشکوک مخالفان سیاسی، نویسندگان و روشنفکران در داخل و خارج از کشور به کار رفته است. بخش قطعی و قضاییِ این پرونده به قتل داریوش و پروانه فروهر، محمد مختاری و محمدجعفر پوینده در پاییز ۲۵۵۷ مربوط میشود؛ وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در دیماه ۲۵۵۷ پذیرفت که برخی کارکنانش در این چهار قتل نقش داشتهاند، اما مسئولیت را به «عوامل خودسر» نسبت داد. سازمان قضایی نیروهای مسلح بعدها گروهی از مأموران وزارت اطلاعات را محاکمه کرد، ولی روند دادرسی غیرعلنی، حذف خانوادهها و وکلای قربانیان از بخش مهمی از فرایند، مرگ سعید امامی در بازداشت و عدم رسیدگی شفاف به زنجیره گستردهتر پرونده، باعث شد حقیقت کامل و سطح تصمیمگیری سیاسی هرگز در دادگاه علنی تثبیت نشود. اسناد سازمان ملل، حکم دادگاه آلمان در پرونده میکونوس، گزارشهای عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر و روایتهای حقوقی و روزنامهنگارانه، تصویری از یک الگوی مستمر ارعاب و حذف مخالفان ارائه میکنند؛ با این حال باید میان قتلهایی که در پرونده پاییز ۲۵۵۷ رسماً به مأموران وزارت اطلاعات منتسب شد، پروندههای دارای قرائن اما حلنشده، و ادعاهای گستردهتر درباره دهها قربانی تمایز گذاشت.